BBNS logo

Dolazak željeznice u Vojvodinu i njen uticaj na razvoj Kulture u Vojvodini

Predrag Đuranović, dipl. inž

"Danas stiže u Novi Sad poverenstvo koje će imati da odredi da li se naša nova železnička pruga do Subotice može predati prometu.

Prvi vlak, koji redovno poveze putnike tom prugom imaće velikog istorijskog značaja u moralno-kulturnom razvitku Novog Sada i okoline mu?" [1]

Tako je te davne 1883. godine u listu Zastava najavljeno otvaranje nove pruge koja će u daljem periodu u potpunosti promeniti privredni razvitak Novog Sada, ali ne treba zaobići i njen ključni uticaj na kulturni razvoj Novog Sada.

Pruga je puštena u saobraćaj u četvrtak 05. marta 1883. godine, i iako je dan bio hladan, odziv Novosađana je bio masovan i vladala je opšta euforija. Moglo se reći da su Novosađani konačno dočekali voz kasneći za Banaćanima koji su privilegiju da se voze vozom imali još od 1856. godine, kada je u javni saobraćaj puštena pruga Jasenovo -- Bajzaši, otvorena 1854. godine za prevoz uglja.

Tog dana oko 18:30 časova prispela su tri voza, prvi je dovezao železničke činovnike na pojedine stanice, drugi se sastojao od tri lokomotive i služio je za probe mostova, dok su se trećim dovezli direktor ugarskih državnih železnica, L. Tolnaj i načelnik građevinske inspekcije, ministarski savetnik L. Nađ.

Lokacija zgrade železničke stanice nalazila se u južnoj periferiji grada na mestu gde je danas limanska pijaca. Ona je sa gradom bila povezana tramvajem i to sa linijama koje su je povezivale sa današnjom Dunavskom, Temerinskom i Futoškom ulicom. Zgrada se sastojala od centralnog hola sa blagajnama i čekaonicama, kao i od službenih prostorija i restorana. Pored glavne zgrade nalazili su se magacini i zgrada za poštanski saobraćaj i carinu koja je jedina sačuvana zgrada do danas i ona i dalje služi za potrebe pošte. Interesantno je pomenuti kako se u gore pomenutom članku "Zastave" zapaža kako je novosadska stanica manja od stanica u Kiš-Kerešu (današnja Stara Pazova, prim. autora) ili Inđiji i to smatraju političkim odnosom prema srpskom življu:

"Kiš -- Kereš i Inđija, što vrede taman toliko koliko jedan kvart Novog Sada, pa imaju veće, prostranije stanice nego Novi Sad. Ali u Kerešu stanuju pomađareni Slovaci. Inđija je pretežno nemačka, a Novi Sad je od 1867. godine kost u grlu svakoj vladi." [1]