BBNS logo

Essays

BBNS platform presents a new series of essays - Prominent Citizens of Novi Sad. Meet the prominent intellectuals who had a significant impact on the creation of the civil society in Vojvodina during 19th and 20th centuries. Unfortunately, some of them have, over the years, faded into obscurity, and so it is our duty to look back and to shine a light on them and their work.

BBNS contributors: Milos Savin Ph.D (historian), Sasa Markovic Ph.D, Srdan Graovac (historian), Ljiljana Dragosavljevic Savin (historian), Ognjen Karanovic (historian), Milorad Vukasinovic (publicist).

Biblioteka Matice srpske - Oganj srpske književne misli

Jovanka Simić, novinar

Gotovo dva veka, preciznije 191 godinu, Biblioteka Matice srpske predano čuva oganj srpske naučne i književne misli. Kao najstarija srpska biblioteka nacionalnog značaja i prva javna naučna biblioteka u Srba, nastala je 1826. godine u Pešti, osnivanjem Matice srpske, bez izričite namere, kao što je i prirodno da se knjige okupljaju u književnom društvu.

Osnivači Matice srpske, na čelu sa Jovanom Hadžićem, zapisali su tada da im je cilj "rasprostranjenije knjižestva i prosveštenija naroda srbskog, to jest da se knjige srbske rukopisne na svet izdaju i rasprostranjavaju". Letopis Matice srpske, pokrenut 1824. godine, zatim prva izdanja knjiga, poklon -- knjige koje su pristigle iz Rusije, a docnije i legati viđenijih Srba, či... još >>

Srpska štampa u Novom Sadu - Začeci srpske štampe, Zastava i Branik

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Melhior Erdujhelji je štampu smatrao "intelektualnim kapitalom". U istoriji ugarskih Srba štampa je, po svom broju i značaju, odigrala važnu nacionalno-političku, društvenu, kulturno-prosvetnu i književnu misiju. Predstavljala je izraz duhovnih struja koje su se javljale u srpskom društvu. Kroz štampu možemo posmatrati položaj Srba i talasanje njihovog političkog kretanja. Jedan od rodonačelnika srpskog novinarstva, Dimitrije Frušić, rekao je da je štampa bila "prvo, najlakše, najishodnije sredstvo za pobuditi k čitanju knjiga, razmišljanju i napretku u civilizaciji i literaturi". Analizirajući značaj štampe, Svetislav Banica je navodio da "posle škole, ona je najznačajniji i najmoćniji faktor prosvećivanja i vođenja mase".

još >>

Pokušaj reforme i velika pronevera u Matici Srpskoj

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Matica srpska je najstarija srpska kulturno-naučna institucija, nastala 1826. godine, u vreme nacionalnog buđenja, u nekadašnjem austrijskom carstvu u kojem Srbi nisu predstavljali brojnu etničku skupinu. Ova institucija bila je dugo vremena matica kulture celokupnog srpskog naroda, neka vrsta srpskog kulturnog parlamenta, naročito za vreme Miletića. Njena literarna i izdavačka delatnost dala je zamaha srpskoj književnosti i bila usmerena na negovanje nacionalne svesti, prosvećivanje naroda, njegovo praktično osposobljavanje za nove uslove života i borbu protiv mađarizacije. Iz zadužbinskih fondova Matica je školovala siromašnu srpsku decu na najuglednijim evropskim univerzitetima. Tako su stvarani prvi naraštaji Srba evropskih građan... još >>