BBNS logo

Essays

BBNS platform presents a new series of essays - Prominent Citizens of Novi Sad. Meet the prominent intellectuals who had a significant impact on the creation of the civil society in Vojvodina during 19th and 20th centuries. Unfortunately, some of them have, over the years, faded into obscurity, and so it is our duty to look back and to shine a light on them and their work.

BBNS contributors: Milos Savin Ph.D (historian), Sasa Markovic Ph.D, Srdan Graovac (historian), Ljiljana Dragosavljevic Savin (historian), Ognjen Karanovic (historian), Milorad Vukasinovic (publicist).

Pokušaj reforme i velika pronevera u Matici Srpskoj

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Matica srpska je najstarija srpska kulturno-naučna institucija, nastala 1826. godine, u vreme nacionalnog buđenja, u nekadašnjem austrijskom carstvu u kojem Srbi nisu predstavljali brojnu etničku skupinu. Ova institucija bila je dugo vremena matica kulture celokupnog srpskog naroda, neka vrsta srpskog kulturnog parlamenta, naročito za vreme Miletića. Njena literarna i izdavačka delatnost dala je zamaha srpskoj književnosti i bila usmerena na negovanje nacionalne svesti, prosvećivanje naroda, njegovo praktično osposobljavanje za nove uslove života i borbu protiv mađarizacije. Iz zadužbinskih fondova Matica je školovala siromašnu srpsku decu na najuglednijim evropskim univerzitetima. Tako su stvarani prvi naraštaji Srba evropskih građan... još >>

Sima Milutinović Sarajlija - Poeta i ustanik

Jovanka Simić, novinar

"Simu Milutinoviću je prva i poslednja misao bila srpstvo, i u toj misli je izdahnuo".
(Jakov Ignjatović)

Na podugačkom "spisku" nezasluženo skrajnutih Srba, da spisak zaista postoji, neizostavno bi se našlo i ime Simeona Sime Milutinovića Sarajlije (1791 - 1847), umnog i obrazovanog čoveka svoga vremena, istoričara, književnika, prevodioca, pripovedača i pustolova. Za Sarajliju je Jovan Skerlić rekao da je "jedan od najčudnijih, najzanimljivijih i najfantastičnijih tipova u srpskoj književnosti."

Milutinović je rođen u Sarajevu, školovao se u Beogradu, Zemunu, Segedinu i Sremskim Karlovcima, a poslovi, istorijske prilike i nemiran duh, vodili su ga od Beograda, Vidina, Ode... još >>

Sava Popović Tekelija - Oličenje plemstva i plemenitosti

Jovanka Simić, novinar

U srpskoj istoriji popriličan je broj uglednih, obrazovanih i bogatih ljudi, ali malo ko se od njih mogao meriti sa Savom Popovićem Tekelijom (1761 - 1842), plemićem sa titulom grofa, narodnim dobrotvorom, prvim Srbinom - doktorom pravnih nauka, osnivačem Tekelijanuma, predsednikom Matice srpske, uglednim trgovcem i filantropom...

Kompletan svoj život, ugled, znanje i imetak Tekelija je nesebično podario rodu svome i tako se u istoriju upisao kao jedna od ključnih ličnosti srpskog naroda u prvoj polovini 19. Veka. Aktivno je učestvovao u političkom životu ugarskih Srba i materijalno je pomogao sve srpske nacionalne akcije.

Zaveštanjem od 150.000 forinti, nekoliko kuća i zemljišnih poseda, osnovao je 1838. u Pešti z... još >>