BBNS logo

Essays

BBNS platform presents a new series of essays - Prominent Citizens of Novi Sad. Meet the prominent intellectuals who had a significant impact on the creation of the civil society in Vojvodina during 19th and 20th centuries. Unfortunately, some of them have, over the years, faded into obscurity, and so it is our duty to look back and to shine a light on them and their work.

BBNS contributors: Milos Savin Ph.D (historian), Sasa Markovic Ph.D, Srdan Graovac (historian), Ljiljana Dragosavljevic Savin (historian), Ognjen Karanovic (historian), Milorad Vukasinovic (publicist).

Sava Popović Tekelija - Oličenje plemstva i plemenitosti

Jovanka Simić, novinar

U srpskoj istoriji popriličan je broj uglednih, obrazovanih i bogatih ljudi, ali malo ko se od njih mogao meriti sa Savom Popovićem Tekelijom (1761 - 1842), plemićem sa titulom grofa, narodnim dobrotvorom, prvim Srbinom - doktorom pravnih nauka, osnivačem Tekelijanuma, predsednikom Matice srpske, uglednim trgovcem i filantropom...

Kompletan svoj život, ugled, znanje i imetak Tekelija je nesebično podario rodu svome i tako se u istoriju upisao kao jedna od ključnih ličnosti srpskog naroda u prvoj polovini 19. Veka. Aktivno je učestvovao u političkom životu ugarskih Srba i materijalno je pomogao sve srpske nacionalne akcije.

Zaveštanjem od 150.000 forinti, nekoliko kuća i zemljišnih poseda, osnovao je 1838. u Pešti z... još >>

Dimitrije Avramović - romantičar iz Šajkaša

Jovanka Simić, novinar

Uprkos činjenici da je poživeo svega 40 leta, Dimitrije Avramović (Šajkaš, 1815 - Novi Sad, 1855), snažno je uticao na razvoj srpske kulture i umetnosti 19.veka. Bio je veoma ugledan i cenjen umetnik, svestrano obrazovana ličnost -- slikar, pisac, prevodilac i prvi srpski karikaturista.

Istorija umetnosti pamti Avramovića kao začetnika romantizma u srpskoj likovnoj umetnosti i kao jednog od najbitnijih predstavnika nazarenskog stila u crkvenom slikarstvu.

Detinjstvo i mladost proveo je u Novom Sadu gde je kao đak niže gimnazije tokom dve godine (1827. i 1828) učio crtanje u školi Atanasija Nikolića. Mada je njegov talenat bio više nego očigledan, otac ga je dao na trgovinu koju je ubrzo napustio i počeo da uči slik... još >>

Srpska čitaonica - Gradska biblioteka u Novom Sadu

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Prve srpske čitaonice (čitališta) Javljaju se krajem XIX veka. Sa kraćim prekidima one će delovati i u prvim decenijama HH veka. Istorijski uslovi kojima se osnivaju ove značajne društvene institucije, određeni se političkim ekonomskim i društvenim odnosima, koje je u velikoj meri karakterisala borba za očuvanje srpkog jezika i imena. Čitaonice, kao oblik društvenih institucija, Srbi su preuzeli od evropskih naroda, kod kojih su one poznate već polovinom XVIII veka.

U jednom relativno kratkom periodu otvaraju se čitaonice u Irigu (1841/42), Vršcu (1842), Kikindi (1845), Somboru (1845) i Novom Sadu (1845). Osnivači čitaonica bili su dobrovoljna udruženja građana, inteligencija, trgovci, zanatlije, sveštenici, zemljoradnici, v... još >>