BBNS logo

Eseji

BBNS platforma predstavlja serijal eseja u okviru ciklusa "Znameniti novosađani". Upoznajte istaknute novosadske intelektualce koji su snažno uticali na izgradnju građanskog društva u Vojvodini tokom 19. i 20. veka. Nažalost, neki od njih su vremenom pali u zaborav i zato je naša obaveza da na ovim stranicama osvetlimo njihov lik i delo.

Za BBNS pišu: dr Miloš Savin (istoričar), dr Saša Marković, Srđan Graovac (istoričar), Ljiljana Dragosavljević Savin (istoričarka), Ognjen Karanović (istoričar), Milorad Vukašinović (publicista).

Srpska štampa u Novom Sadu - Začeci srpske štampe, Zastava i Branik

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Melhior Erdujhelji je štampu smatrao "intelektualnim kapitalom". U istoriji ugarskih Srba štampa je, po svom broju i značaju, odigrala važnu nacionalno-političku, društvenu, kulturno-prosvetnu i književnu misiju. Predstavljala je izraz duhovnih struja koje su se javljale u srpskom društvu. Kroz štampu možemo posmatrati položaj Srba i talasanje njihovog političkog kretanja. Jedan od rodonačelnika srpskog novinarstva, Dimitrije Frušić, rekao je da je štampa bila "prvo, najlakše, najishodnije sredstvo za pobuditi k čitanju knjiga, razmišljanju i napretku u civilizaciji i literaturi". Analizirajući značaj štampe, Svetislav Banica je navodio da "posle škole, ona je najznačajniji i najmoćniji faktor prosvećivanja i vođenja mase".

još >>

Pokušaj reforme i velika pronevera u Matici Srpskoj

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Matica srpska je najstarija srpska kulturno-naučna institucija, nastala 1826. godine, u vreme nacionalnog buđenja, u nekadašnjem austrijskom carstvu u kojem Srbi nisu predstavljali brojnu etničku skupinu. Ova institucija bila je dugo vremena matica kulture celokupnog srpskog naroda, neka vrsta srpskog kulturnog parlamenta, naročito za vreme Miletića. Njena literarna i izdavačka delatnost dala je zamaha srpskoj književnosti i bila usmerena na negovanje nacionalne svesti, prosvećivanje naroda, njegovo praktično osposobljavanje za nove uslove života i borbu protiv mađarizacije. Iz zadužbinskih fondova Matica je školovala siromašnu srpsku decu na najuglednijim evropskim univerzitetima. Tako su stvarani prvi naraštaji Srba evropskih građan... još >>

Sima Milutinović Sarajlija - Poeta i ustanik

Jovanka Simić, novinar

"Simu Milutinoviću je prva i poslednja misao bila srpstvo, i u toj misli je izdahnuo".
(Jakov Ignjatović)

Na podugačkom "spisku" nezasluženo skrajnutih Srba, da spisak zaista postoji, neizostavno bi se našlo i ime Simeona Sime Milutinovića Sarajlije (1791 - 1847), umnog i obrazovanog čoveka svoga vremena, istoričara, književnika, prevodioca, pripovedača i pustolova. Za Sarajliju je Jovan Skerlić rekao da je "jedan od najčudnijih, najzanimljivijih i najfantastičnijih tipova u srpskoj književnosti."

Milutinović je rođen u Sarajevu, školovao se u Beogradu, Zemunu, Segedinu i Sremskim Karlovcima, a poslovi, istorijske prilike i nemiran duh, vodili su ga od Beograda, Vidina, Ode... još >>