BBNS logo

Eseji

BBNS platforma predstavlja serijal eseja u okviru ciklusa "Znameniti novosađani". Upoznajte istaknute novosadske intelektualce koji su snažno uticali na izgradnju građanskog društva u Vojvodini tokom 19. i 20. veka. Nažalost, neki od njih su vremenom pali u zaborav i zato je naša obaveza da na ovim stranicama osvetlimo njihov lik i delo.

Za BBNS pišu: dr Miloš Savin (istoričar), dr Saša Marković, Srđan Graovac (istoričar), Ljiljana Dragosavljević Savin (istoričarka), Ognjen Karanović (istoričar), Milorad Vukašinović (publicista).

Srpski učitelj u Ugarskoj 1778-1918.

dr Saša Marković

Habzburška monarhija je vremenom, zahvaljujući odgovornoj i primerenoj vremenu državnoj politici poprimala obličje moderne države epohe prosvetiteljstva. Vladari poput Marije Terezije, a potom i njeni sinovi Josif i Leopold u periodu od 1740. do 1792. uticali su na svestran društveni razvoj države, a što se ogledalo i kroz kvalitetniji život podanika. "Sva tri vladara su se trudila da osnaže i učine efikasnijom državu i da podignu stepen civilizacijske razvijenosti i životnog standarda stanovništva". Proklamovani merkantilizam, u austrijskoj verziji kamerlizam, insistirao je na stvaranju državnog aparata čija je uloga trebala da bude odlučujuća u kreiranju odanih podanika. Državi je bio potreban podanik koji je mogao da razume sve... još >>

Novi Sad - Od osnivanja do početka Prvog Svetskog Rata

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Novi Sad je neosporan centar Vojvodine i izvesno vreme je bio srpski kulturni centar uopšte. Reklo bi se da nije bilo nikakvog pametnog razloga da ovaj grad nikne baš tu na dvostrukoj okuci Velike reke, gde je u najkritičnijim najezdama besnog Dunava čak i dno jednog čamca bilo najsuvlje mesto za čuvanje gradskog "štatuta". Ispostavilo se i munjevitom ekspanzijom dokazalo da se bolje mesto nije moglo odabrati.

Arheološka iskopavanja i istorijska ispitivanja dala su mnogo dokaza da su na teritoriji današnjeg Novog Sada postojale naseobine još od antičkog vremena. Prva ličnost koja se vezuje za teritoriju današnjeg novosadskog atara je ugarski spahija Tere, o kome ima verodostojnih istorijskih podataka. Međutim, razvoj Novog S... još >>

Adamovići, ispisnici građanskog
Novog Sada - Portreti Šandora i Saše Adamovića

Ognjen Karanović, istoričar

U danima kada građani Novog Sada sa nestrpljenjem i velikom, ali opravdanom nadom očekuju čuveni izbor za laskavu titulu "evropske prestonice kulture" u kojoj bismo mogli da uživamo 2021. godine, nije na odmet da se prisetimo i vremena kada je naš Grad istinski predstavljao svojevrsnu metropolu južnopanonskog basena, a svakako i prestonicu lepote književnog izraza, dostignuća nauke, umetnosti, politike i uopšte kulture. Razvitak Novog Sada iz Racke varoši, odnosno šanca Petrovaradinske tvrđave, u prestonicu građanske kulture i načina života, otpočeo je već sa dobijanjem statusa Slobodnog kraljevskog grada 1748. godine. Narednih decenija, ekonomski osnažan sloj novosadskog "graždanstva" omogućio je da Grad preuzme primat duhovno-kultur... još >>