BBNS logo

Eseji

BBNS platforma predstavlja serijal eseja u okviru ciklusa "Znameniti novosađani". Upoznajte istaknute novosadske intelektualce koji su snažno uticali na izgradnju građanskog društva u Vojvodini tokom 19. i 20. veka. Nažalost, neki od njih su vremenom pali u zaborav i zato je naša obaveza da na ovim stranicama osvetlimo njihov lik i delo.

Za BBNS pišu: dr Miloš Savin (istoričar), dr Saša Marković, Srđan Graovac (istoričar), Ljiljana Dragosavljević Savin (istoričarka), Ognjen Karanović (istoričar), Milorad Vukašinović (publicista).

Novi Sad - Od osnivanja do početka Prvog Svetskog Rata

Ljiljana Dragosavljević Savin, istoričarka

Novi Sad je neosporan centar Vojvodine i izvesno vreme je bio srpski kulturni centar uopšte. Reklo bi se da nije bilo nikakvog pametnog razloga da ovaj grad nikne baš tu na dvostrukoj okuci Velike reke, gde je u najkritičnijim najezdama besnog Dunava čak i dno jednog čamca bilo najsuvlje mesto za čuvanje gradskog "štatuta". Ispostavilo se i munjevitom ekspanzijom dokazalo da se bolje mesto nije moglo odabrati.

Arheološka iskopavanja i istorijska ispitivanja dala su mnogo dokaza da su na teritoriji današnjeg Novog Sada postojale naseobine još od antičkog vremena. Prva ličnost koja se vezuje za teritoriju današnjeg novosadskog atara je ugarski spahija Tere, o kome ima verodostojnih istorijskih podataka. Međutim, razvoj Novog S... još >>

Adamovići, ispisnici građanskog
Novog Sada - Portreti Šandora i Saše Adamovića

Ognjen Karanović, istoričar

U danima kada građani Novog Sada sa nestrpljenjem i velikom, ali opravdanom nadom očekuju čuveni izbor za laskavu titulu "evropske prestonice kulture" u kojoj bismo mogli da uživamo 2021. godine, nije na odmet da se prisetimo i vremena kada je naš Grad istinski predstavljao svojevrsnu metropolu južnopanonskog basena, a svakako i prestonicu lepote književnog izraza, dostignuća nauke, umetnosti, politike i uopšte kulture. Razvitak Novog Sada iz Racke varoši, odnosno šanca Petrovaradinske tvrđave, u prestonicu građanske kulture i načina života, otpočeo je već sa dobijanjem statusa Slobodnog kraljevskog grada 1748. godine. Narednih decenija, ekonomski osnažan sloj novosadskog "graždanstva" omogućio je da Grad preuzme primat duhovno-kultur... još >>

Vasa Stajić - socijalni humanista i nacionalni pedagog

dr Miloš Savin, istoričar
dr Saša Marković

Biografski osvrt

Životni put Vase Stajića uveliko određuje karakter njegove ličnosti. Skromnost, istrajnost, posvećenost, zanesenjaštvo u bolje sutra, ranjiva pravdoljubivost, humana socijalnost i poverenje u moralnost naroda samo su poneke od prepoznatih osobina kod Vase Stajića tokom njegovog života [1]. Rođen je 10. februara 1878. u Mokrinu, a preminuo je na isti dan 1947. u Novom Sadu. Njegova porodica je bila skromnog materijalnog statusa, ali je odatle Stajić usvojio i doživotno sprovodio ideju o poštenju. Nakon završetka osnovne škole u Mokrinu, gimnaziju je pohađao, prvu godinu u Kikindu, a potom u Sremskim Karlovcima. Već tada se nije mirio sa oportuni... još >>